ABD Donanması’na ait iki EA-18 Growler uçağı, hava gösterisi sırasında çarpıştı. Kaza, 136 milyon dolarlık maddi hasara yol açtı.
ABD Donanması’na ait iki EA-18 Growler elektronik harp uçağı, Mountain Home Hava Kuvvetleri Üssü’ndeki “Gunfighter Skies” hava gösterisi sırasında havada çarpıştı. Kaza sonucunda 136 milyon dolar değerindeki iki uçak tamamen kaybedilirken, dört mürettebat fırlatma koltuğuyla kurtuldu. Donanma yetkilileri, mürettebattan birinin hayati tehlikesi bulunmayan yaralarla hastaneye kaldırıldığını açıkladı.
Her biri 68 milyon dolar maliyetle üretilen EA-18 Growler uçaklarının üretimi durdurulduğu için ikame bedellerinin çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor. Bu tür uçakların saatlik uçuş maliyeti ise yaklaşık 20 bin dolara ulaşıyor.
Askeri gösteri uçuşlarının maliyetleri ve barındırdığı riskler, sivil ve askeri uzmanlar arasında uzun süredir tartışma konusudur. ABD Donanması Lisansüstü Eğitim Okulu’nda 2012 yılında yapılan bir maliyet-fayda analizi, “Blue Angels” gösteri takımının yıllık bütçesinin 98,6 milyon dolar olduğunu ortaya koydu.
Rapora göre, Donanmanın orduya asker çekme (recruiting) anlamında elde ettiği doğrudan fayda 1 milyon doların altında kaldı. Subaylar, askeri gösterilerin yatırım getirisi (ROI) açısından yüzde 99 oranında negatif bir bilanço sergilediği sonucuna vardı.
Gösterilerin çevre illere sağladığı ekonomik katkı ve halkla ilişkiler değeri hesaba katıldığında bile yatırım getirisinin yüzde 41 negatif çıktığı hesaplandı. Kongre, 2024 yılında Pentagon’dan yeni bir maliyet-fayda çalışması talep etmesine rağmen, güncel rakamlar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Hava gösterilerinde uçaklar, yüzlerce kilometre hızla birbirlerine ve yere yakın mesafelerde akrobasi hareketleri gerçekleştiriyor. Geçmişte yaşanan 1982’deki “Elmas Kazası”nda dört Thunderbirds pilotu hayatını kaybetti; 1994’teki B-52 bombardıman uçağı kazası da benzer bir tehlikeyi gözler önüne serdi.
Yakın dönemde 2016 ve 2018 yıllarında meydana gelen ölümlü kazalar, bu operasyonların taşıdığı tehlikeyi bir kez daha gösterdi. Tüm bu tehlikelere ve olumsuz mali raporlara rağmen askeri yetkililer bu gösterileri sürdürme kararlılığını koruyor.
Havacılık uzmanı ve eski savaş pilotu John Venable, Blue Angels ve Thunderbirds gibi büyük takımların tüm gösteri ihtiyaçlarını karşılayamadığını belirtti. Bu nedenle Growler gibi daha küçük, yerel gösteri ekiplerinin kurulduğunu ifade etti.
Venable, bu uçuşların ordu ile halk arasında bir “bağ dokusu” oluşturduğunu savunuyor. Uzman, “Bir askeri hava gösterisinin gerçek amacı, normal şartlarda bunu görme fırsatı bulamayacak insanlara ordunun hassasiyetini ve profesyonelliğini hissettirmek ve içlerinden bazılarına orduya hizmet etme arzusu aşılamaktır” değerlendirmesinde bulundu.
Venable, birçok kişinin halkla ilişkiler ve askere alım faydalarını tam olarak göremediğini veya küçümsediğini, ancak bu kazançların oldukça büyük olduğunu ekledi.
Yorum Yap