Küresel enerji piyasaları, İran ile ABD arasındaki askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik aksamaları nedeniyle Brent petrol ve LNG fiyatlarında keskin dalgalanmalar yaşadı.
Uluslararası ham petrol fiyatları, İran ile ABD arasındaki artan askeri gerilimin küresel enerji piyasalarını dalgalandırmasıyla birlikte son 4 haftada keskin dalgalanmalar yaşadı. Brent türü ham petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolar iken, 27 Mart’ta %45,3 artışla 105,32 dolara yükseldi.
Jeopolitik endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki tedarik aksamaları, petrol fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi. İran’ın bölgedeki askeri gerilim nedeniyle tanker geçişlerini kısıtlaması, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin yapıldığı bu kritik noktada deniz güvenliği krizine yol açtı. Bazı tankerler alternatif yollar veya “gölge filo” olarak adlandırılan farklı bayraklı gemilerle geçiş yapmaya çalıştı.
Saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol, jeopolitik endişelerle 82,37 dolara kadar yükseldi ve günü %7,26’lık artışla 77,74 dolardan kapattı. Bu, 17 Mart 2022’den bu yana en yüksek günlük artıştı. Sonraki günlerde, Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler tedarik kesintisi endişelerini artırarak petrol fiyatlarının 78-86 dolar aralığında seyretmesine neden oldu.
İran’ın ABD üslerine ve enerji tesislerine yönelik misillemeleri, sigorta şirketlerinin savaş poliçelerini askıya alması ve tanker şirketlerinin geçişleri durdurması arz endişelerini derinleştirdi. ABD’nin Hint rafinerilerine Rus petrolü alımı için muafiyet tanımasına rağmen, 6 Mart’ta Brent petrolün varil fiyatı 94,64 dolara kadar çıktı.
9 Mart’ta Brent petrol, önceki kapanışa göre %28,9 artışla 119,5 dolara ulaşarak 29 Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviyesini gördü. Enerji krizi, ülkeleri yeni önlemler almaya yöneltti. Irak Petrol Bakanlığı, savaş nedeniyle petrol faaliyetlerinin durduğunu bildirdi. Katar Enerji Bakanı, füze saldırılarının LNG ihracat kapasitesini %17 azaltarak yıllık 20 milyar dolar kayba neden olduğunu belirtti.
Rusya Başbakan Yardımcısı, 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatının yasaklanması talimatı verdi. İngiltere’de akaryakıt istasyonlarında “geçici tedarik kısıtı” yaşandı. Portekiz süresiz akaryakıt indirimi kararı alırken, Fransa sektörlere 70 milyon avro yardım paketi açıkladı. Hindistan hükümeti ise benzin ve mazot vergisini düşürdü.
Bölgedeki sevkiyatların sekteye uğraması, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasalarını da etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi durdurması, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek bir riske yol açtı. Avrupa doğal gaz piyasasında fiyat oynaklığı arttı.
Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları, 2 Mart’ta %39 artışla 44,5 avrodan işlem gördü. 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükselen kontrat, saldırıların başlamasından bu yana en yüksek kapanış seviyesini gördü. Saldırıların başlamasından 2 hafta sonra Avrupa doğal gaz fiyatları %57 artışla 50,1 avrodan haftayı tamamladı.
Kömür piyasasında da benzer bir eğilim izlendi. Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür nisan vadeli kontratı, 2 Mart’ta %8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. 9 Mart’ta 143,8 dolara kadar çıkarak en yüksek kapanışı yapan kontrat, saldırılar öncesi seviyelere göre %13,8 artışla 134,9 dolardan haftayı tamamladı.
Yorum Yap