Belirli evre III over kanseri hastalarında ameliyat içi kemoterapi

Ameliyat öncesinde kemoterapi sürecini tamamlayan ve organ fonksiyonları elverişli olan evre III epitelyal yumurtalık kanseri hastaları için operasyon esnasında uygulanan sıcak kemoterapi, hastalığın ilerlemesini geciktiren ek bir imkan sunuyor.

Buna karşılık Jinekolojik Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, hipertermik intraperitoneal kemoterapi ya da kısa adıyla HIPEC yönteminin her hastada rutin bir basamak olmadığını, kişiye göre belirlenen şartlar sağlandığında cerrahi operasyonu tamamlayıcı bir değere kavuştuğunu aktarıyor.

Klinik araştırmaların işaret ettiği hasta profili

Yöntemin klinik yararına ilişkin güçlü kanıtlar, ameliyat öncesinde sistemik ilaç tedavisi almış seçilmiş evre III epitelyal over kanseri hastalarında elde ediliyor. Bahse konu hasta kümesinde gerçekleştirilen OVHIPEC-1 çalışmasının uzun süreli verileri, cerrahiye bu yöntemin dahil edilmesinin hastalığın geri gelmesini geciktirdiğini ve hastaların yaşam süresine katkı sağladığını gösteriyor.

Hastalığı ilk kez tekrarlayan, platin bazlı kemoterapiye olumlu yanıt veren ve gözle görünen kitleleri tamamen temizlenebilen belirli kişilerde de sağkalım yönünden fayda bildiren raporlar bulunuyor. Fakat bu hasta profilinde ciddi yan etkilerin yükseldiği gözlendiği için olası fayda ile tehlikeler mutlaka birlikte tartılıyor. Tablonun genellenemeyeceğini bildiren hekim, hastanın bünyesinin, böbrek fonksiyonlarının, ilaç yanıtının ve cerrahinin çapının kararı şekillendirdiğini paylaşıyor. Nitekim güncel ASCO kılavuzu da ameliyat öncesi sistemik tedavi görmüş, genel direnci ve böbrekleri uygun evre III vakalarda yöntemin cerrahi aşamada tartışılabileceğini ifade ediyor.

Tedavi kararına dair hekim şunları ekliyor: “Bir tedavinin uygulanabiliyor olması, o hasta için mutlaka gerekli olduğu anlamına gelmez. Önce bu uygulamadan beklediğimiz yararı belirliyoruz. Sonra olası yan etkileri ve hastanın sağlık durumunu birlikte ele alıyoruz. Kararı, hastamıza seçenekleri açıkça anlatarak veriyoruz.”

Uygulama şekli ve cerrahi operasyonun sınırları

Tıbbi adıyla sıcak kemoterapi, ısıtılan ilaçlı solüsyonun ameliyat sırasında karın boşluğunda özel bir cihazla belirli müddet dolaştırılmasıyla gerçekleştiriliyor. Cerrahinin ardından geride kalan mikroskobik düzeydeki tümör hücrelerini yok etmeyi amaçlayan bu protokolde ısı derecesi, ilaç türü ve temas süresi kılavuzlara göre tayin ediliyor.

Hatalı inanışları düzelten Prof. Dr. İlker Kahramanoğlu, “Sıcak kemoterapi, ameliyatta çıkarılması gereken tümörlerin yerine geçen bir yöntem değildir. Cerrahiyi tamamlayabilir, ancak yetersiz tümör temizliğini telafi edeceği düşünülmemelidir. Ameliyat sonrasında gerekli olan diğer kemoterapi tedavilerinin de yerini tutmaz.” uyarısında bulunuyor.

Tedavi zincirinde ameliyat hedefleri ve ekip planlaması

Over kanseri, karın zarı ve organ yüzeylerine yayılım gösterebildiği için ameliyatlar yalnızca yumurtalık dokusuyla kısıtlı kalmayabiliyor. Bu cerrahilerde temel maksat, hastanın güvenliğinden ödün vermeden gözle görülebilen tüm kanserli dokuların arındırılması olarak öne çıkıyor.

Sürecin cerrahi boyutunu hekim şu cümlelerle özetliyor: “Amacımız, güvenli biçimde gözle görülür tümör bırakmamaktır. Bunun için karın içindeki hastalığı bir bütün olarak değerlendirmek gerekir. Bazı hastalarda bağırsak, diyafram yüzeyi veya diğer bölgelerdeki tümör odaklarının da çıkarılması gerekebilir. Her aşamada tümörün temizlenmesi kadar hastanın güvenliğini ve ameliyat sonrası iyileşmesini de gözetiyoruz.”

İleri evrelerde kimi bireylerde doğrudan ameliyat planlanırken kimilerinde önce ilaç tedavisi tercih edilebiliyor. Kararın jinekolojik onkoloji birimlerince netleştirilmesi şart koşulurken, ameliyatlar anestezi, gerektiğinde yoğun bakım, medikal onkoloji ve cerrahi sonrası bakım kadrolarının ortak çalışmasını gerektiriyor. Hekim yaklaşımı şu sözlerle noktalıyor: “Hedefimiz yalnızca ameliyatı tamamlamak değil, hastanın bütün tedavi sürecini en doğru biçimde planlamaktır. Hangi hastaya, hangi zamanda, ne kapsamda cerrahi yapılacağı en az ameliyatın tekniği kadar önemlidir. Sıcak kemoterapi de bu planın, bilimsel verilerle desteklenen uygun bir parçası olduğunda değer taşır.”