ABD Başkanı Trump’ın İran yanıtına ‘kabul edilemez’ demesiyle küresel piyasalarda risk algısı yükseldi. Petrol fiyatları arttı, Fed ve Çin gelişmeleri bekleniyor.
Küresel piyasalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın barış önerisine verdiği yanıtı “kabul edilemez” olarak değerlendirmesiyle haftaya yüksek risk algısıyla başladı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da İran’ın hala zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu belirterek gerilimi artırdı. Bu diplomatik çıkmaz, özellikle Hürmüz Boğazı’nın durumuna ilişkin endişeleri yükseltirken, enerji fiyatlarında artışa, güvenli liman talebinde artışa ve hisse senedi piyasalarında dalgalanmalara yol açtı.
ABD Başkanı Donald Trump, saldırıların sonlandırılması için ABD’nin sunduğu taslağa İran’ın verdiği yanıtın “kabul edilemez” olduğunu açıkladı. İran basını, Tahran yönetiminin yanıtını arabulucular aracılığıyla ilettiğini aktarmıştı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerine değinerek, savaşın henüz bitmediğini ve daha yapılması gereken işler bulunduğunu savundu.
Orta Doğu’daki gerilim, küresel risk iştahı üzerinde baskı oluşturmaya devam etti. Analistler, enerji fiyatlarının yüksek seviyelerde seyrettiğini ancak ekonomik büyümeyi durduracak değil, zorlaştıracak düzeyde kaldığını belirtti. Yatırımcılar teknoloji sektörüne yönelik iyimserliğini korurken, Orta Doğu’daki gelişmeler bu iyimserliğin etkilerini zayıflattı.
ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin açıklamaları piyasaların odağında yer aldı. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, faiz oranlarının yönüne ilişkin tüm seçeneklerin masada olduğunu vurguladı. Goolsbee, sadece faiz indirimlerinin tek seçenek olarak görülmesini anlamadığını ifade etti.
Fed’in yayımladığı Finansal İstikrar Raporu’nun mayıs sayısında, ABD’nin finansal istikrarına yönelik riskler arasında jeopolitik riskler ve petrol şoku öne çıktı. Jeopolitik gelişmeler piyasaların temel itici gücü olmaya devam ederken, yatırımcılar makroekonomik verileri yakından takip etti.
ABD’de nisanda tarım dışı istihdam 115 bin kişi artarak beklentileri aştı, işsizlik oranı ise yüzde 4,3 seviyesinde sabit kaldı. İşgücü piyasasındaki güçlenme sinyalleri, Orta Doğu’daki gerilimin tetiklediği enerji şokuna rağmen dünyanın en büyük ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu gösterdi. Ancak bu durum, enflasyon üzerinde maliyet baskısını artırma potansiyeli nedeniyle Fed’in “bekle-gör” politikasında kalabileceği ihtimalini gündeme getirdi.
Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi mayısta 48,2 ile tüm zamanların en düşük seviyesine geriledi. Bu veri, enflasyonun kişisel mali durumlar ve satın alma koşulları üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin endişelerin arttığını ortaya koydu.
Bu hafta ABD’de açıklanacak enflasyon verisi ve ABD Başkanı Donald Trump’ın beklenen Çin ziyareti piyasaların yönünü belirleyecek önemli gelişmeler arasında yer alıyor. Enflasyonun yıllık bazda hızlanması beklenirken, Fed Başkanı Jerome Powell’ın başkanlığındaki son günlerden önce gelecek olması dikkat çekiyor. Senato, Powell’ın yerine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın adaylığını hafta ortasında oylayacak.
ABD ile Çin heyetleri, Trump’ın bu hafta Çin’e yapacağı ziyaret öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için Güney Kore’de bir araya geldi. Çin Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in davetiyle 13-15 Mayıs tarihlerinde Pekin’e resmi ziyarette bulunacağını doğruladı. Ziyarette gümrük tarifeleri, Tayvan ve Orta Doğu’daki savaş konularının ele alınması bekleniyor. Çin, İran ile olan ekonomik bağları nedeniyle diplomatik bir oyuncu olarak öne çıkıyor.
Orta Doğu’da gerilimlerin yakın vadede azalacağına dair umutların azalmasıyla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,9 artışla 103,7 dolarda seyretti. Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artıracağı endişesiyle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3 baz puan artışla yüzde 4,39’a yükseldi. Yatırımcıların güvenli liman talebinin artması dolar endeksini yüzde 0,2 yükselişle 98,1 seviyesine taşıdı. Geçen hafta yüzde 2’nin üzerinde yükselen altının onsu ise yeni günde yüzde 1 azalışla 4 bin 675 dolardan işlem gördü. Altın fiyatlarındaki düşüşte jeopolitik gerginliklerin artmasıyla yükselen petrol fiyatları ve güçlenen dolar etkili oldu.
New York borsası cuma günü pozitif bir seyir izledi. Beklentileri aşan istihdam verileri sonrasında S&P 500 endeksi yüzde 0,84 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,71 değer kazandı. Dow Jones endeksi ise yatay seyretti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Avrupa borsaları, Orta Doğu’daki gerilimlerle enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesi ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) faiz artırımına gideceği öngörülerinin güçlenmesiyle geriledi. Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,09 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,43 değer kaybetti. İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yatay seyrederken, Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) Başkanı Joachim Nagel, Alman ihracatçıların küresel pazar payını kaybetmesinin temel nedeninin Çin kaynaklı artan rekabet baskısı olduğunu bildirdi. İngiltere’de yerel seçimlerde aşırı sağın ilk sırada yer almasının ardından Başbakan Keir Starmer’ın istifa baskılarıyla karşı karşıya kaldığı haberleri öne çıktı. Bu siyasi belirsizlik endişeleri İngiltere borsasında düşüş eğilimine neden oldu.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), Orta Doğu’daki savaşın sürmesi halinde dünyanın bazı bölgelerinde havacılık yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğini belirtti. Birlik, Avrupa’da alternatif olarak Jet A yakıtı kullanımının sektör için önemli esneklik sağlayabileceğini açıkladı.
Asya borsaları, artan jeopolitik gerilimler ve yükselen petrol fiyatlarının etkisiyle haftanın ilk işlem gününde karışık seyretti. Çin’de nisan ayına ilişkin Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yüzde 1,2 ve Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yüzde 2,8 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Bu veriler, Orta Doğu’daki çatışmadan kaynaklanan aksaklıklar nedeniyle yerel yakıt ve ulaşım fiyatlarının yükseldiğini gösterdi.
Çin’deki enflasyonun talep temelli değil maliyet temelli olması, ülke ekonomisi üzerinde olumsuz etkilere yol açabileceği yorumlarına neden oldu. Yüksek girdi maliyetlerinin işletmelerin kar marjlarını olumsuz etkileyebileceği ve bu durumun Çin ekonomi yönetiminden daha fazla teşvik gelme olasılığını azaltabileceği belirtildi.
ABD Hazine Bakanı Bessent’in bu haftaki Japonya ziyareti Asya piyasalarının odağında yer aldı. Bessent’in Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae, Maliye Bakanı Satsuki Katayama ve Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile görüşmeler yapması bekleniyor. Görüşmelerde ekonomik güvenlik, enerji tedariki, İran’daki savaş ve yenin dolara karşı zayıflığı gibi konuların ele alınacağı tahmin ediliyor.
Yapay zeka ve teknoloji sektörüne ilişkin iyimserliklerin devam etmesiyle Güney Kore borsası pozitif seyretti. Trump ile Şi Cinping’in bu hafta bir araya geleceğinin doğrulanmasının etkisiyle Çin borsası da yükseldi. Kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,8, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 yükselirken, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,3, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 geriledi. Güney Kore’de Kospi endeksi 7.886,91 puanla rekor seviyeye ulaştı.
Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi cuma gününü yüzde 0,15 yükselişle 15.062,65 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek kapanışını gerçekleştirdi. Endeks, gün içinde 15.167,10 puanla rekor seviyeyi gördü. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı haziran vadeli kontrat, cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,17 artışla 17.955,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,1 artışla 44,8580’den tamamlarken, bankalararası piyasanın açılışında yüzde 0,1 yükselişle 45,3790’dan işlem gördü. Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise ABD’de 2. el konut satışlarının takip edileceğini belirtti. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 15.100 ve 15.200 puanın direnç, 14.900 ve 14.800 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.
Yorum Yap