Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla artan ‘telefon boynu sendromu’, omurga sağlığını tehdit ediyor. Uzmanlar uyarıyor.
Günümüzde akıllı telefon ve tablet gibi dijital cihazların yaygın kullanımı, ‘telefon boynu sendromu’ adı verilen yeni bir postür bozukluğunu ortaya çıkardı. Başın uzun süre öne eğik pozisyonda tutulması, servikal omurgaya binen yükü önemli ölçüde artırarak omurga sağlığını doğrudan tehdit ediyor. Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölümü’nden Op. Dr. Seyhan Orak, bu durumun kas, bağ ve disk yapılarında ciddi hasarlara yol açabileceğini belirtti.
Op. Dr. Seyhan Orak, insan başının normalde yaklaşık 4-5 kilogram ağırlığında olduğunu açıkladı. Ancak baş öne doğru eğildikçe, omurgaya binen yük katlanarak artıyor. Örneğin, 15 derecelik bir eğimde bu yük yaklaşık 12 kilograma ulaşırken, 60 derecelik bir eğimde 25-30 kilograma kadar çıkabiliyor. Bu durum kısa vadede kas yorgunluğuna neden olurken, uzun vadede kas, bağ ve disk yapılarında mikroskobik hasarların temelini oluşturuyor.
Telefon boynu sendromu, genellikle 12-35 yaş aralığında görülüyordu. Ancak Op. Dr. Seyhan Orak, son yıllarda bu durumun çok daha küçük yaş gruplarına indiğine dikkat çekti. Özellikle 8-10 yaş grubundaki çocuklarda belirgin bir artış gözlemleniyor. Bu artış, teknolojik cihazların kullanım yaşının düşmesiyle doğrudan ilişkilidir ve erken dönemde başlayan postür bozukluklarının ilerleyen yıllarda kalıcı hale gelme riskini artırıyor.
Uzun süreli yanlış duruş, yalnızca geçici bir rahatsızlık oluşturmakla kalmıyor, zamanla omurganın doğal yapısını da bozabiliyor. Boyun bölgesinde bulunması gereken servikal lordoz adı verilen doğal eğrilik düzleşebiliyor, hatta bazı durumlarda tersine dönebiliyor. Buna ek olarak, kas dengesizliği gelişebiliyor; ön taraftaki kaslar kısalırken, arka taraftaki kaslar zayıflayabiliyor. Bu dengesizlik, omurganın destek mekanizmasını bozarak diskler üzerinde asimetrik basınç oluşmasına zemin hazırlıyor. Bu durum zamanla disk dejenerasyonuna, faset eklem zorlanmalarına ve miyofasiyal ağrı sendromuna yol açıyor.
Op. Dr. Seyhan Orak, telefon boynu sendromunun ilerleyen süreçte daha ciddi nörolojik problemlere yol açabileceğini kaydetti. Uzun vadede boyun fıtığı gelişimi ve omurilik kanalında daralma görülebiliyor. Bu durum sinir köklerinin baskı altında kalmasına neden oluyor. Sinir sıkışmaları, yalnızca ağrı ile sınırlı kalmayıp uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı gibi bulgularla da kendini gösterebiliyor. İleri vakalarda cerrahi müdahale gerektiren tablolar ortaya çıkabiliyor. Hastalığın en sık görülen belirtisi boyun ağrısıdır; buna omuz ve sırt bölgesine yayılan ağrılar eşlik edebiliyor.
Özellikle ense kökenli baş ağrılarına dikkat edilmesi gerektiğini belirten Op. Dr. Seyhan Orak, boyunda sertlik ve uzun süreli kullanım sonrasında artan yorgunluk hissinin sık görüldüğünü ekledi. İlerleyen aşamalarda baş dönmesi, kollarda, sırtta ve göğüs bölgesinde karıncalanma ve uyuşma gibi nörolojik bulgular da ortaya çıkabiliyor. Bu belirtiler, durumun yalnızca kas kaynaklı olmadığını ve sinir yapılarının da etkilenmeye başladığını gösterebiliyor. Önlem alınmadığında telefon boynu sendromu zamanla kronikleşebiliyor; bu durumda servikal disk hernisi ve kronik postür bozukluğu kalıcı hale gelebiliyor.
Op. Dr. Seyhan Orak, telefon kullanımı için tamamen zararsız kabul edilebilecek kesin bir süre olmadığını vurguladı; ancak uzun süre kesintisiz kullanımın risk oluşturduğunu belirtti. Özellikle 20-20-20 kuralının bu noktada önemli olduğunu ifade etti. Her 20 dakikalık kullanım sonrası en az 20 saniyelik mola verilmesi öneriliyor. Günlük kullanım süresi yetişkinlerde mümkünse 2-3 saat ile sınırlandırılmalı, çocuklarda ise yaşa bağlı olarak daha düşük tutularak ideal olarak 1-2 saat aralığını geçmemelidir.
Telefon kullanımında en kritik noktalardan biri doğru duruştur. Cihazın göz hizasında tutulması gerekiyor; başın öne eğilmesi, omurgaya binen yükü belirgin şekilde artırıyor. Dirseklerin desteklenmesi, sırtın dik tutulması ve mümkünse bir yüzey tarafından desteklenmesi önemlidir. Bunun yanında uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılmalı, düzenli aralıklarla hareket edilmelidir. Bu basit önlemler, uzun vadede omurga sağlığını korumada oldukça etkilidir. Ailelerin rol model olması da büyük önem taşıyor; çocuklar, ebeveynlerin davranışlarını taklit ettiği için sağlıklı teknoloji kullanım alışkanlıklarını önce yetişkinler benimsemelidir.
Op. Dr. Seyhan Orak, telefon boynu sendromunun erken dönemde fark edildiğinde büyük ölçüde geri döndürülebilir bir durum olduğunu belirtti. Bu süreçte en önemli yaklaşım postür eğitimi ve egzersizdir. Özellikle servikal ekstansör kasları güçlendiren egzersizler ve skapular stabilizasyon çalışmaları öneriliyor. Fizik tedavi uygulamaları da tedavi sürecine katkı sağlıyor. Daha ileri vakalarda ilaç tedavisi gerekebiliyor. Nadir durumlarda ise cerrahi müdahale gündeme gelebiliyor.
Yorum Yap