IEA üyesi ülkelerin 400 milyon varil petrol salma kararına rağmen piyasalar hala kırılgan. Rezervlerden yapılan petrol salımları yavaş ilerlerken, bölgesel arz güvenliği endişeleri sürüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi ülkeler, 11 Mart’ta aldıkları karar ile acil durum stoklarından toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesini kararlaştırdı. Bu adım, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası Tahran’ın misilleme olarak bu ülkelerle bağlantılı gemilere Hürmüz Boğazı’ndan geçişi fiilen kapatması ve petrol piyasalarında arz şoku yaşanmasının ardından geldi. Küresel petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği bu kritik su yolundaki aksama, fiyatlarda sert yükselişe ve piyasalarda ciddi tedirginliğe yol açtı.
IEA Başkanı Fatih Birol, 16 Mart’ta yaptığı açıklamada rezervlerden çıkan petrolün Asya piyasalarına ulaşmaya başladığını duyurarak sürecin başladığını teyit etti. Birol, Asya-Pasifik bölgesindeki ülkelerin acil durum stoklarından 100 milyon varilin üzerinde, Avrupa ülkelerinin de benzer miktarda petrolü piyasanın kullanımına açtığını belirtti. Amerika kıtasından ise 170 milyon varili aşan bir arzın devreye girmesi bekleniyor. Üretim tarafında da 20 milyon varilin üzerinde ek artış öngörülüyor.
Buna rağmen, piyasalar üzerinde beklenen rahatlatıcı etkinin henüz görülmemesi dikkati çekiyor. Açıklanan rezerv miktarlarının tamamının aynı anda piyasaya girmemesi ve sevkiyatların lojistik, sözleşme ve rafineri uyumu gibi faktörler nedeniyle zamana yayılması bu durumun temel nedeni olarak belirtiliyor. Kpler Kıdemli Ham Petrol Analisti Johannes Rauball, küresel petrol piyasalarında kırılganlığın devam ettiğini ifade etti.
Stratejik petrol rezervlerinden salımlara ilişkin sürecin oldukça yavaş ilerlediğini belirten Rauball, ABD, Kanada ve Japonya gibi başlıca oyuncuların henüz rezervlerinden varil serbest bırakmadığını kaydetti. Japonya’nın ticari depolarından bir miktar ham petrol serbest bıraktığını ancak rezervlerinden yapılan serbest bırakımların henüz kayda geçmediğini söyledi. Japonya’nın rezerv serbest bırakımlarının çoğunun nisanda gerçekleşmesi bekleniyor.
Rauball, ilk ham petrol sevkiyatlarının 20 Mart’ta başladığını ifade etti. ABD Enerji Bakanlığı’nın Teksas ve Louisiana’daki rezerv sahalarından toplam 45,2 milyon varil ham petrol için 8 şirkete sözleşme verdiğini ve teslimatların 1 Nisan ile 31 Mayıs arasında yapılacağını belirtti. Şirketlere erken sevkiyat seçeneği de tanındı.
Pekin’in ise henüz büyük ham petrol stok serbest bırakımları konusunda karar vermediğine değinen Rauball, Çinli rafinerilerin kısa vadeli arz açığıyla karşı karşıya olmasına rağmen resmi bir karar alınmadığını bildirdi.
Rauball, arz kesintilerine en açık ülkelerin Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan ham petrole büyük ölçüde bağımlı olanlar olduğunu anımsattı. Filipinler, Vietnam ve Japonya’nın ham petrol ithalatlarının yaklaşık yüzde 80’inin bu rotaya bağlı olduğunu vurguladı. Japonya’nın büyük stoklarının bir tampon sağladığını ancak Filipinler ve Vietnam’ın stoklarının sınırlı olduğunu belirtti.
Singapur, Güney Kore ve Tayvan’ın da benzer kırılganlıklara sahip olduğunu değerlendiren Rauball, Hindistan’ın ise Rusya’dan ham petrol ithalatını artırdığını söyledi. Ülkenin yüksek oranda ithalata bağımlı olduğunu ve yükselen küresel ham petrol fiyatlarının ek bir zorluk oluşturduğunu ekledi.
En hazırlıklı ülkeler olarak net ihracatçı olan Kanada, ABD ve Brezilya’yı sıralayan Rauball, ABD’de iç tüketimin yüksek olmasına rağmen ham petrol bulunabilirliğinin güçlü olduğunu belirtti. Venezuela’dan yönlendirilen ham petrol akışları, rekor seviyede üretim ve stratejik rezerv salımlarının buna neden olduğunu ifade etti. Brezilya’nın da güçlü iç üretim ve düşük ithalat bağımlılığı ile avantajlı konumda olduğunu, bu ülkelerin küresel arz kesintilerine karşı dayanıklılık sağladığını ve fiyat etkisini sınırladığını sözlerine ekledi.
Yorum Yap