ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmaları tetikledi. Petrol ve doğal gaz yükselirken, değerli metaller düştü.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından artan jeopolitik gerilimler, emtia piyasasında ürün bazlı ayrışmalara yol açtı. Mart ayında öne çıkan bu yön arayışı, nakliye aksamaları ve arz endişeleriyle birlikte petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarım ürünlerinde sert yükselişlere neden olurken, doların güçlenmesi değerli metaller ve bakır üzerinde satış baskısı oluşturdu.
Küresel petrol fiyatlarındaki artışın maliyet kaynaklı enflasyonist baskıları güçlendirebileceği endişesi, merkez bankalarının para politikalarında temkinli adımlar atabileceği beklentisini artırdı. Tedarik zincirindeki aksamalar ve artan nakliye riskleri, tüketicileri ve işletmeleri aylarca daha yüksek yakıt fiyatlarıyla karşı karşıya bırakabilir.
Bu gelişmelerle Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat’tan bu yana yüzde 31,4 artarak 94,3 dolar seviyesine ulaştı. Fiyatlar, Haziran 2022’den bu yana en yüksek seviye olan 119 dolara kadar çıktı. Hollanda merkezli TTF’de işlem gören doğal gaz kontratları ise yüzde 69 arttı. Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması, Katar’ın üretimi durdurmasıyla küresel LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sini etkiledi.
27 Şubat’tan bu yana Chicago Ticaret Borsası’nda mısırın kile başına fiyatı yüzde 2,3, pirincin kile başına fiyatı yüzde 2,5 arttı. Mısırın biyoyakıt ham maddesi olarak kullanımı ve artan petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini yükseltmesi, mısır fiyatlarındaki artışa katkı sağladı. Buğdayın kile başına fiyatı 6,41 dolarla Şubat 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü, ancak ardından yüzde 1,7’lik bir azalma kaydetti. Soya fasulyesinin kile başına fiyatı ise 12,3875 dolarla Mayıs 2024’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü, ancak yüzde 1,5 azaldı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran saldırılarını erteleme kararı, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki buğday kıtlığı endişelerini hafifletti. Trump’ın müzakere açıklamaları, bölgedeki gerilimlerin yakın zamanda sona erebileceğine dair umutları artırarak buğday ve soya fasulyesi fiyatlarındaki sert yükselişleri tersine çevirdi.
ABD’de faaliyet gösteren Intercontinental Exchange (ICE) emtia borsasında, kahvede yüzde 13,7, şekerde yüzde 14,5, pamukta yüzde 3,8 artış yaşandı. Kahve ve şeker fiyatlarındaki artışlar, Brezilya’daki mevsimsel etkilerden kaynaklanan üretim endişelerine bağlandı.
27 Şubat’tan bu yana ons bazında altın fiyatları yüzde 13,3, gümüşte yüzde 21,8, platinde yüzde 16,5, paladyumda yüzde 18 azaldı. Altının onsu 4.099,5 dolarla Kasım 2025’ten bu yana en düşük seviyeyi gördü. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artıracağına yönelik endişeler, tahvil faizlerindeki artış ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimi yapmayacağına yönelik beklentiler, altın ve gümüş fiyatlarında sert düşüşlere neden oldu. Avrupa’daki bazı merkez bankalarının altın satışı da gerilemede etkili oldu.
Tezgah üstü piyasada bakırda yüzde 8,4, kurşunda yüzde 3,4, nikelde yüzde 4,4, çinkoda yüzde 8,6 düşüş yaşanırken, alüminyumda yüzde 4,2’lik bir yükseliş kaydedildi. Enerji fiyatlarındaki sıçramanın doları güçlendirmesi bakır fiyatlarını baskılarken, jeopolitik riskler küresel ekonomik aktiviteye zarar vereceği öngörüsüyle bakır talebini azalttı. Katar ve Bahreyn’deki alüminyum üreticilerinin üretimi durdurması, küresel alüminyum açığının artacağı tahminlerine neden oldu.
Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Rahmi İncekara, İran’ın petrol sevkiyatını sürdürdüğünü ancak bölgedeki diğer ihracatçıların sevkiyatlarının büyük ölçüde azaldığını belirtti. Suudi Arabistan’ın petrolü boru hattı üzerinden Kızıldeniz’deki Yenbu limanına yönlendirdiğini aktaran İncekara, küresel petrol arzının savaş nedeniyle günde 11 milyon varil kaybetmekte olduğunu vurguladı.
İncekara, Orta Doğu’daki gelişmelerin küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtığını, karşılıklı saldırıların risk algısını yeniden yükselttiğini ifade etti. Goldman Sachs’ın petrol tahminini yukarı yönlü revize ettiğini hatırlatan İncekara, bu senaryoda Orta Doğu kaynaklı arz kaybının günlük 17 milyon varile ulaşabileceği ve toplam kaybın 800 milyon varili aşabileceği hesaplandığını kaydetti.
Yorum Yap